حسن الحسيني الخراساني القوچانى ( آقا نجفى قوچانى )
8
وصاياى ارسطو به شيماس ( شرح رساله تفاحيه ) ( فارسى )
تصانيف الشّيعة » و نظاير اينها به همين شكل و با ياى نسبت ضبط شده است ولى در نسخهاى كه به اهتمام آقاى مينوى و مهدوى به چاپ رسيده ، رسالهء ( تفّاحه ) آمده است كه طبق قواعد دستورى نيز به شكل فوق صحيحتر است . محقّق فقيد حاج آقا بزرگ تهرانى در كتاب نفيس الذّريعة الى تصانيف الشيعة ، در حرف راء به شمارهء 959 مىنويسد : « الرسالة التفاحية او ( سيبنامه ) ترجمة بالفارسيّة لقصة ؛ يقال : ان ارسطو اوصى بوصايا لتلاميذه عند موته و قد ينسب الى سقراط ، و الترجمة لبابا افضل الكاشانى طبع فى المجلة الأسيوية مع الترجمة الإنگليزية لمرجليوث فى ( 1892 م ) و ايضا بطهران فى ( 1331 ه ) و طبع اصله العربى فى مجلة المقتطف لسنتى 1919 - 1920 م » . يعنى : رسالهء تفاحيّه يا ( سيبنامه ) ترجمهء فارسى داستانى است كه مىگويند : ارسطو به هنگام مرگش وصايايى به شاگردانش كرده است ( كه در اين رساله نقل كردهاند ) و بعضى اين رساله را به سقراط نسبت دادهاند ، و ترجمهء اين رساله از بابا افضل كاشانى در مجلّهاى با ترجمهء انگليسى آن از مرجليوس در سال 1892 ميلادى و همچنين در تهران به سال 1331 هجرى چاپ شده و اصل عربى اين رساله نيز در مجلّهء « المقتطف » در سالهاى ( 1919 - 1920 ميلادى ) به چاپ رسيده است . اختلاف نسخ در تطبيقى كه به عمل آمد ، نسخهء مصحّح آقايان مينوى و مهدوى با متن دستنوشت حكيم الهى آيت اللّه آقا نجفى ( متن حاضر ) تفاوتهاى زيادى وجود داشت كه در پاورقىها اشاره شده و در موارد لزوم عينا نقل شده است و چنان كه اشاره شد ، نام رسالهء تفاحيّه را در نسخهء مزبور ( تفّاحه ) و در چندين جا به جاى نام « شيماس » ، سيماس مرقوم داشتهاند و در پاورقى صفحهء 113 آمده است : « چون در اصل عربى و در يونانى سيمياس است ، ما به سين مهمله چاپ كرديم » حال معلوم نيست كه ياء دوّم را به چه دليل حذف كردهاند ؟ ! و نيز بهجاى نام ارسطو در بعضى جاها ارسطاطاليس نوشتهاند كه جاى ايراد نيست ولى بهتر بود كه يك نواخت و همه جا به يك شكل نوشته مىشد و باز نام رينون ( مطابق متن حاضر ) در آن نسخه « زينون » بازاى معجمه و بهجاى نام اسياما ، اسقالن و عوض اقراماس در نسخهء آقايان « قرتياس » آمده است و در پاورقى ، صفحهء 120 مىنويسند : « اصل : فراماس ، اصل عربى